Kiedy warto iść na mediację? Koszty, korzyści i zasady
Spór z kontrahentem, konflikt rodzinny, problem z pracodawcą, nieporozumienie dotyczące nieruchomości czy roszczenie o zapłatę nie zawsze musi kończyć się wieloletnim procesem sądowym.
Mediator nie jest sędzią i nie wydaje wyroku. Nie decyduje również, kto ma rację, ale podejmuje działania, które pozwalają stronom osiągnąć porozumienie.
W sądzie ostateczną decyzję podejmuje sąd. W mediacji to strony zachowują kontrolę nad tym, czy dojdzie do ugody i jakie będą jej warunki. Mediacje w przeciwieństwie do procesu pozwalają dogadać się w szerszym zakresie, uwzględniając indywidualne oczekiwania biorących w nich udział osób.
Przykładem może być ustalenie rat czy odroczonego terminu płatności, podczas gdy wyrok sądowy jest wykonalny w całości i od dnia jego uprawomocnienia.
Kiedy można skorzystać z mediacji?
Mediacja może odbyć się przed rozpoczęciem procesu albo już w trakcie postępowania sądowego. Nie trzeba więc czekać, aż konflikt stanie się sprawą sądową ale można z niej skorzystać na każdym etapie.
Mediacja może zostać przeprowadzona na dwa podstawowe sposoby.
Mediacja sądowa
W toku postępowania sądowego sąd może skierować strony do mediacji. Mediacja może więc rozpocząć się już po wniesieniu pozwu czy wniosku.
Mediacja pozasądowa
Strony mogą zdecydować się na mediację jeszcze przed skierowaniem sprawy do sądu a w idealnym świecie zamiast kierować sprawę na drogę sądową. Mogą wspólnie wybrać mediatora albo jedna ze stron może zwrócić się do mediatora z prośbą o nawiązanie kontaktu z drugą stroną.
W wielu sprawach, nawet jeśli sprawa sądowa jest nieunikniona, wcześniejsza mediacja pozwala poprowadzić ją szybciej, taniej i przede wszystkim z mniejszym obciążeniem psychicznym.
Doskonałym przykładem są sprawy o rozwód – mediacja nie zastąpi wyroku, ale pozwoli uzyskać porozumienie w sprawie opieki nad dziećmi, alimentów czy nawet podziału majątku, dzięki czemu sprawa sądowa ograniczy się do jednej krótkiej rozprawy zamiast kilkuletniego procesu.
Kiedy warto iść na mediację?
1. Gdy chcesz szybko zakończyć konflikt
Jedną z największych zalet mediacji jest możliwość szybszego rozwiązania sporu niż w klasycznym procesie.
2. Gdy zależy Ci na zachowaniu relacji
To szczególnie istotne w sprawach rodzinnych, gospodarczych i pracowniczych.
3. Gdy zależy Ci na poufności
Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.
Mediator, strony oraz inne osoby uczestniczące w mediacji są zobowiązane do zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z mediacją. Nie mogą ich wykorzystać w ewentualnym sporze sądowym.
Ile kosztuje mediacja?
W sprawach o prawa majątkowe, gdy wartość przedmiotu sporu wynosi do 200 000 zł, wynagrodzenie mediatora wynosi 2% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł za całość postępowania mediacyjnego.
Jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza 200 000 zł, wynagrodzenie wynosi 4000 zł oraz 1% od nadwyżki ponad 200 000 zł, przy czym maksymalnie może wynieść 8000 zł.
Dla porównania – wpis sądowy to 5% wartości przedmiotu sporu a jego górna granica wynosi 100.000 zł. W sądzie koszt ten pokrywa strona przegrywająca spór, w mediacji można się nim podzielić.
Warto też dodać, że mediacja ma sens kosztowy także po wniesieniu sprawy do sądu. W przypadku gdy stronom uda się porozumieć przed pierwszą rozprawą sąd zwróci całą wniesioną opłatę, a jeśli zdarzy się to później, 75% uiszczonego wpisu.
W pozostałych sprawach wynagrodzenie mediatora wynosi:
> 300 zł za pierwsze posiedzenie,
> 200 zł za każde kolejne,
> maksymalnie 900 zł za całość postępowania mediacyjnego.
Czy ugoda zawarta podczas mediacji jest wiążąca?
Po zakończeniu mediacji mediator sporządza protokół, a zawarta ugoda może zostać przedstawiona sądowi do zatwierdzenia. Następnie sąd zatwierdza ugodę i umarza postępowanie w sprawie, co kończy proces.
Sąd odmówi zatwierdzenia ugody m.in. wtedy, gdy jej treść byłaby sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego, zmierzałaby do obejścia prawa, byłaby niezrozumiała albo zawierała sprzeczności. Rolą mediatora jest zadbać o to aby ugoda spełniała warunki do jej zatwierdzenia przez sąd.
Po zatwierdzeniu przez sąd ugoda ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Jeżeli zostanie jej nadana klauzula wykonalności, a zobowiązanie nie zostanie wykonane dobrowolnie, możliwe jest skierowanie sprawy do egzekucji komorniczej.