Czy PIP może przekształcić umowę B2B w umowę o pracę? Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy
Od 8 lipca 2026 r. odpowiedź na to pytanie jest szczególnie istotna dla przedsiębiorców korzystających ze współpracy z samozatrudnionymi.
Nowelizacja przepisów dotyczących Państwowej Inspekcji Pracy wyposażyła inspektorów w nowe narzędzia pozwalające skuteczniej reagować na sytuacje, w których kontrakt B2B formalnie jest umową cywilnoprawną, ale sposób jego wykonywania odpowiada w rzeczywistości stosunkowi pracy.
Nie oznacza to jednak, że każda umowa B2B może zostać automatycznie zakwestionowana.
W praktyce najważniejsze pytanie brzmi: Jak współpraca wygląda w rzeczywistości?
Kontrakt B2B, bez względu na to jak go nazwiemy – umowa zlecenie, umowa o świadczenie usług, umowa o współpracy, jest legalną formą współpracy między przedsiębiorcami. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy kontrakt jest jedynie formalną podstawą współpracy, a w praktyce osoba prowadząca działalność gospodarczą funkcjonuje jak pracownik.
Kiedy umowa B2B może zostać uznana za stosunek pracy?
Nie istnieje jeden automatyczny warunek, którego wystąpienie powoduje „zamianę” B2B na etat. Szczególne znaczenie mogą mieć następujące okoliczności:
- Podporządkowanie przedsiębiorcy kontrahentowi
- Narzucone godziny pracy
- Wykonywanie pracy w miejscu wskazanym przez firmę
- Obowiązek osobistego wykonywania pracy
- Brak realnego ryzyka gospodarczego
Samo prawidłowe skonstruowanie kontraktu B2B jest ważne, ale nie gwarantuje bezpieczeństwa, jeżeli praktyka wykonywania umowy odbiega od jej treści.
W kontroli PIP liczą się przede wszystkim faktyczne warunki wykonywania pracy.
Jak wygląda kontrola PIP dotycząca umowy B2B?
Kontrola nie zaczyna się od automatycznego nakazania zawarcia umowy o pracę.
W pierwszej kolejności inspektor analizuje rzeczywisty sposób wykonywania współpracy oraz zbiera materiał dotyczący charakteru relacji, analizuje umowy, przesłuchuje świadków, może analizować korespondencję oraz inne dokumenty funkcjonujące w firmie.
Po przeprowadzeniu analizy inspektor może uznać, że istnieją podstawy do zakwestionowania umowy cywilnoprawnej.
Jeżeli stwierdzi, że umowa cywilnoprawna została zawarta w warunkach właściwych dla stosunku pracy, może wydać pisemne polecenie usunięcia naruszenia polegającego na nie zawarciu umowy o pracę, w tym polecenie potwierdzenia zawarcia umowy o pracę.
Jeżeli podmiot kontrolowany wykona polecenie, postępowanie może zakończyć się na tym etapie.
Jeżeli jednak polecenie nie zostanie wykonane, sprawa może zostać przekazana okręgowemu inspektorowi pracy, który – po analizie zgromadzonego materiału – może podjąć dalsze działania, w tym wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy.
Czy pracownik może zgłosić umowę B2B do PIP?
Tak. Od 8 lipca 2026 r. osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej lub w modelu B2B, która uważa, że faktycznie powinna być zatrudniona na podstawie umowy o pracę, może zwrócić się do PIP o podjęcie odpowiednich działań.
Istotne ograniczenie dotyczy jednak sytuacji, gdy współpraca już się zakończyła – w przypadku osoby, która nie świadczy już pracy lub usług na rzecz danego podmiotu, rozstrzygnięcie sporu dotyczącego charakteru stosunku prawnego i związanych z nim roszczeń pozostaje we właściwości sądu pracy.